Pijn aan de zitbotjes is één van de meest voorkomende vormen van zadelpijn maar ook de lastigste. Vooral na een langere fietstocht kunnen de twee drukpunten onder het bekken behoorlijk gevoelig worden.

De eerste reactie is vaak: ik heb een zachter fietszadel nodig. Dat klinkt logisch, maar is lang niet altijd de beste oplossing. Een te zacht, te smal of verkeerd gevormd zadel kan de klachten juist versterken.

Bij zitbotklachten zijn vooral de breedte en vorm van het zadel, de ondersteuning en je zithouding belangrijk.

Hoe herken je pijn aan de zitbotjes?

De zitbotjes bevinden zich onderaan het bekken en dragen een groot deel van je gewicht wanneer je zit.

Bij zitbotklachten voel je de pijn meestal:

• Links en rechts onder de billen
• Precies op de plekken waar je het zadel raakt
• Vooral tijdens langere fietstochten
• Bij het opnieuw opstappen na een pauze
• Soms nog enige tijd na het fietsen

Dit is iets anders dan pijn of gevoelloosheid aan de voorkant, het perineum of de geslachtsdelen. Daar kunnen andere zadelvormen en oplossingen voor nodig zijn.

Een nieuw fietsseizoen kan even wennen zijn

Heb je lange tijd niet gefietst en krijg je tijdens de eerste ritten gevoelige zitbotjes? Dan hoeft er niet direct iets mis te zijn met je zadel.

Je lichaam moet soms opnieuw wennen aan de druk op de zitbotjes. Vooral aan het begin van het fietsseizoen kan enige gevoeligheid optreden.

Wordt de pijn na meerdere ritten niet minder, ontstaat de pijn steeds sneller of is fietsen echt pijnlijk? Dan is het verstandig om naar het zadel en de afstelling te kijken.

Een breder zadel kan nodig zijn

Bij pijn aan de zitbotjes is de breedte van het zadel erg belangrijk.

Je zitbotjes moeten voldoende op het dragende gedeelte van het zadel rusten. Is het zadel te smal, dan kunnen de zitbotjes gedeeltelijk naast het ondersteunende gedeelte terechtkomen.

Dat kan voor veel druk op een klein oppervlak zorgen.

Een breder zadel kan dan helpen om het lichaamsgewicht beter over beide zitbotjes en de rest van je lichaam te verdelen. De benodigde breedte is persoonlijk en hangt onder andere samen met de afstand tussen de zitbotjes en je zithouding.

Kies niet automatisch voor het zachtste zadel

Een tweede veelgemaakte fout is kiezen voor een heel dik en zacht fietszadel.

Tijdens een korte rit kan zo'n zadel comfortabel aanvoelen. Bij langere ritten kun je echter ver in het materiaal wegzakken. Hierdoor neemt de ondersteuning af en kan juist extra druk of wrijving ontstaan.

Een stevig ondersteunend zadel met goede foam- of gelvulling kan bij zitbotklachten daarom prettiger zijn dan een extreem zacht zadel.

Een vlak of hol zadeldek kan de druk beter verdelen

Naast de breedte is ook de vorm belangrijk.

Veel traditionele fietszadels lopen enigszins bol. Hierdoor rust je niet altijd met het volledige dragende gedeelte van de zitbotjes op het zadel.

Een vlakker of holler zadeldek kan ervoor zorgen dat de druk over een groter oppervlak wordt verdeeld.

Veel ISM zadels hebben zo'n relatief vlak ontwerp. De XXXL zadels hebben een hol ontwerp. Dat kan bij sommige fietsers met zitbotklachten prettiger zijn.

Welk zadel heb je nodig bij pijn aan de zitbotjes?

Er bestaat helaas niet één fietszadel dat voor iedereen met zitbotklachten geschikt is.

Let bij de keuze vooral op:

• Voldoende breedte voor jouw zitbotjes
• Een goede ondersteuning
• Niet extreem zachte vulling
• Een relatief vlak dragend oppervlak
• Een juist hol dragend oppervlak
• Een vorm die past bij je fietshouding
• Voldoende bewegingsvrijheid voor je benen

Een fietser die rechtop op een e-bike zit heeft bijvoorbeeld een andere drukverdeling dan iemand die sportief voorovergebogen op een racefiets zit.

Je zithouding maakt veel verschil

Hoe rechter je zit, hoe verder naar achteren de druk op het bekken komt te liggen.

Bij een sportievere houding kantelt het bekken naar voren en verschuift het contact met het zadel.

Daarom kijken we bij het adviseren van een zadel niet alleen naar de klacht, maar ook naar:

• Stadsfiets of e-bike
• Hybride of toerfiets
• Mountainbike
• Racefiets
• Rechte of sportieve zithouding
• Aantal kilometers dat je fietst

Een zadel dat op een stadsfiets prettig zit, hoeft op een racefiets dus helemaal niet de juiste keuze te zijn.

Vergeet de afstelling van het zadel niet

Zelfs het juiste fietszadel kan klachten veroorzaken wanneer het verkeerd gemonteerd is.

Onder andere deze instellingen hebben invloed:

• Zadelhoogte
• Zadelhoek
• Positie naar voren of achteren
• Stuurhoogte
• Afstand tussen zadel en stuur

Door de positie te veranderen, verandert ook de stand van het bekken en daarmee de plek waarop de zitbotjes het zadel belasten.

Zadelpijn aan de zitbotjes of toch een andere klacht?

Probeer eerst goed vast te stellen waar de pijn precies zit.

We kunnen zadelklachten grofweg onderscheiden in:

• Pijn aan de zitbotjes
• Pijn of druk aan de voorzijde
• Pijn rond het stuitje
• Schuren of irritatie
• Gevoelloosheid of tintelingen

Voor iedere klacht kan een andere zadelvorm nodig zijn. Een zadel dat goed werkt bij druk aan de voorzijde hoeft daarom niet automatisch de beste keuze te zijn voor pijnlijke zitbotjes.

Wanneer is het verstandig verder te kijken?

Blijft de pijn ondanks verschillende instellingen en een passend zadel bestaan, of is de pijn hevig? Blijf dan niet doorfietsen in de hoop dat het vanzelf verdwijnt.

Langdurige of onverklaarbare pijn kan ook een andere oorzaak hebben dan alleen het fietszadel. In dat geval is het verstandig om professioneel advies in te winnen.

Conclusie

Bij pijn aan de zitbotjes is het zachtste zadel niet automatisch het beste zadel. De zitbotjes moeten voldoende ondersteund worden en de druk moet zo gelijkmatig mogelijk over het zadel verdeeld worden.

Kijk daarom vooral naar de juiste zadelbreedte, een ondersteunende vulling, de vorm van het zadeldek en je fietshouding. Vergeet daarnaast de afstelling niet. Soms kan een kleine verandering in hoogte of positie al veel verschil maken.

Het juiste zadel bij zitbotklachten is uiteindelijk persoonlijk. Begin daarom niet bij de vraag "welk zadel is het zachtst?", maar bij waar de pijn precies zit, hoe je op de fiets zit en waar je zitbotjes op het zadel terechtkomen.